Tempelberg straks gebedsplaats voor moslims en joden?

De oproerpolitie in de buurt van de Tempelberg om problemen te voorkomen.  Foto’s: (c) A.Muller

De Tempelberg vormde in de afgelopen jaren het kernpunt van het conflict tussen Joden en Arabieren. Maar dat  hoeft niet zo te blijven. Veranderingen op deze heilige plaats kunnen leiden naar een nieuwe periode van ongekende vrede. Dat zeggen enkele geestelijke leiders in Israël.

De Tempelberg was in de afgelopen eeuw vaak hét punt waar de problemen begonnen. In 1929 bijvoorbeeld vielen bij rellen 133 doden aan Joodse en 87 aan Arabische zijde, nadat een Joodse jeugdgroep een mars hield naar de muur. Toen de vroegere Likudleider Ariel Sharon in 2000 deze plek bezocht, brak de ‘Al Aqsa Intifada’ uit, die aan duizenden het leven kostte. Sindsdien bepalen de Israëlische premier en een groepje ministers die zich met Jeruzalem-zaken bezighouden, het beleid in Oost-Jeruzalem.

Maar de veronderstelling dat de Tempelberg altijd een bron van conflict zal blijven, is volgens sommigen onjuist. De ‘Interfaith Encounter Association’ richtte in juni 2009 het studieproject ‘een visie voor de Tempelberg’ op. De leden zeiden dat vredesinitiatieven op de berg vastliepen. Het doel is de plaats te maken tot “werkelijk Gods heilige berg, een huis van gebed voor alle volken, waardoor het woord van de profeet Zacharia wordt vervuld: ‘dan zal de Heer de enige God zijn en zijn naam de enige naam’ ” (14:9b, NBV).

‘Einde der dagen’

Vlak voor de oprichting van het studieproject kwamen Joodse, islamitische en christelijke religieuze leiders bijeen om van gedachten te wisselen over de vraag hoe religieuze tradities een nieuwe en positieve visie kunnen ontwikkelen op de heiligste plaats. De sprekers benadrukten dat ze elkaars verschillen moeten accepteren. Sjeik Abed Alsalam Manasra, hoofd van een soefi orde, zei dat islam geen problemen heeft met de notie van een meervoud van godsdiensten aan het ‘einde der dagen’. Hij voorspelde ook dat er dan geen oorlog zal zijn, maar vrede. “Een profeet, of koning messias, zal komen. Ik kan u vertellen dat hij een Israëliet zal zijn, en als een profeet zal hij de wereld rechtvaardig oordelen.”

Projectdirecteur en onderzoeker van de Joodse wet en filosofie, Yoav Frankel, schreef een artikel in het blad Tehumin dat volgens de halacha (Joodse wet) een profeet de bevoegdheid heeft de exacte plaats op de Tempelberg aan te wijzen waar de tempel gebouwd moet worden. Dat hoeft niet op de plaats te zijn waar nu de Rotskoepel staat. Door de tempel op een andere plaats op de berg te zetten, kan enerzijds recht gedaan worden aan de wens van religieuze Joden de tempel te herbouwen en anderzijds van die aan de moslims dat hun belangen niet worden aangetast.

De Tempelberg gezien vanaf de Olijfberg.

Ontmoetingen

Dr. Ohr Margalit, hoogleraar rabbijnse studies aan de Bar Ilan Universiteit, vertelt dat er sinds 2009 een aantal kleine ontmoetingen geweest zijn, waar aanhangers van verschillende godsdiensten met elkaar spraken. Verder maakte Vered Osman de film ‘Abu Ali en de heilige tempel’, die gaat over de vriendschap tussen een soefi moslim en twee orthodoxe Joden. Ook hebben een moslim en een Jood in Jeruzalem een straattheaterstuk opgevoerd over het gezamenlijk Joods-Islamitisch beheer van de Tempelberg.

Hoe hebben moslims op het idee gereageerd?
Margalit: “Aan de ene kant voelt de gemiddelde moslim, Palestijn of Arabier zich bedreigd. Zelfs de doorsnee moslim in Israël gelooft dat de regering plannen heeft om de moskee op te blazen en de Tempelberg over te nemen. Aan de andere kant was ik in positieve zin verbaasd. Er zijn namelijk ook moslimleiders die willen luisteren en praten, mits ze begrijpen dat er geen plannen bestaan om de berg af te nemen. Nimar Darwish, de oprichter van de islamitische beweging in Israël, zei dat als twee religies werkelijk God willen dienen, de kwestie van het gebouw oplosbaar is. Hij zei dat het acceptabel is dat er een profeet komt die zegt waar mag worden gebouwd. Sjeik Ghassan Manasra uit Nazareth zei dat als het ideaal is om de verbinding met God te hebben, dat ideaal uitgewerkt kan worden. Op het ogenblik zijn wij in de fase van discussie. En we zien dat sommigen daar inderdaad aan deelnemen.”

Sommigen zullen betwijfelen dat moslims en Joden dezelfde God dienen.
“Hier sta ik op stevige grond. Sinds 11 september praten mensen over de Joodse God en de moslim God, alsof Hij niet dezelfde is. Voor iemand die het Joodse denken bestudeert, is het heel moeilijk deze claim te maken. Zeer achtenswaardige autoriteiten op het gebied van Judaïsme hebben erop gestaan dat de ene God van de islam de ene God van het Judaïsme is. Een van de sprekers, rabbijn Yosef Azran, wees erop dat rabbijn Saadia Gaon (882-942) zei dat de eenheid die in de islam aan de God wordt toegeschreven de perfecte eenheid is en de beste expressie vormt van God zoals die ook in het judaïsme wordt uitgedrukt.”

Ezechiël geeft geen duidelijke aanwijzing over de plaats van de tempel. Gaat een profeet deze aangeven?
“Ja. Er zijn gezaghebbende geleerden die zeggen dat er niets op de Tempelberg mag worden gedaan totdat er een profeet komt. Als er een profeet komt, zal hij in staat zijn te zeggen waar het Heilige der Heiligen moet komen te staan. Dat hoeft niet perse de plek te zijn waar deze vroeger was. Een van de mogelijkheden is ten zuiden van de Rotskoepel.”

Hebt u zich ook beziggehouden met de vraag hoe de tempel er uit komt te zien?
“In de Joodse wet staat daar heel veel over. Een traktaat in Maimonides gaat over deze vraag. Er zijn rabbijnen die aan deze vraag werken. Wij doen dat niet. Onze belangrijkste zorg is te laten weten waar de tempel voor staat. Door historische en politieke gebeurtenissen is er een gevoel ontstaan dat er een oorlog dient te zijn tussen islam en jodendom over deze plaats. In werkelijkheid is de tempel het symbool van het koninkrijk van hele wereld, en niet van het koninkrijk van alleen de berg zelf. Alle aanhangers van religies die de koning van de wereld dienen zouden in er geïnteresseerd moeten zijn.”

Gelooft u dat politici die betrokken waren bij het vredesproces, de rol van religie hebben onderschat?
“Ja. Sommigen hebben er meer aan gedacht, anderen minder. Ze hebben niet geprobeerd de religie erbij te betrekken. Het zou denk ik tot geweldige dingen kunnen leiden als religie een oplossing kan bieden in plaats van een probleem te zijn. De Tempelberg was een van de problemen. Als daarvoor een oplossing is gevonden, dan kan dat ook het politieke proces ten goede komen.”

Waarschuwing: de Tempelberg niet te betreden.

Verboden toegang

Na de Zesdaagse Oorlog bepaalde het Opperrabbinaat dat Joden de Tempelberg, ook wel Berg Moria genoemd, niet op mochten. Het plaatste zelfs borden met waarschuwingen. Joden zouden bidden bij de Westelijke Muur. De moslims hielden autonomie op wat zij Haram al-Sjarif (het edele heiligdom) of kortweg Al Aqsa (‘de uiterste plaats’) noemen. Daarop staan de Al Aqsa moskee en de Rotskoepel. Joden geloven dat op de plek van de Rotskoepel de tempel stond, moslims dat Mohammed vanaf daar de nachtelijke reis naar de hemel maakte. Tegenwoordig echter bezoeken vele Joden de Tempelberg. Zij letten vaak wel goed op dat ze het gebied mijden waar het heilige zich bevonden zou hebben. Vele moslims zijn bang dat Joden de berg over willen nemen, en zij zijn van plan om zich daar tegen te verzetten.

(Dit artikel verscheen ook in Israël Aktueel.)

(Copyright (c) 2011  tekst en foto’s: Alfred Muller).

%d bloggers liken dit: