Turkije en Israël hebben vorige week onder Amerikaanse druk besloten de strijdbijl te begraven. De relaties tussen beide landen raakten al in een neerwaartse spiraal nadat Recep Tayyip Erdogan zijn land in de richting van de radicale islam stuurde. Maar de crisis ontstond pas echt met de entering van het schip Mavi Marmara door de Israëlische marine in mei 2010, waarbij negen Turkse activisten omkwamen.
Israël nam de schuld op zich: premier Benjamin Netanyahu bood vorige week vrijdag in zorgvuldig gekozen diplomatieke bewoordingen excuses aan aan Erdogan. Een commissie gaat over de compensatie praten. De vergoeding zal Israëlische belastingbetalers waarschijnlijk tientallen miljoenen dollars kosten. Ook zou Israël de blokkade om de Gaza opheffen of verlichten.
Netanyahu dacht blijkbaar dat de knieval de moeite waard was. Hoewel de handel tussen beide landen niet zwaar geleden heeft onder de diplomatieke crisis, bestaat nu de hoop dat de Israëlische export naar Turkije kan groeien. Dat geldt vooral voor de wapenindustrie.
Toch is het niet Israël, maar vooral Turkije die baat heeft bij deze omstreden stap. Beide landen vrezen het gebruik van de Syrische chemische wapens tegen de eigen bevolking. Turkije beseft dat de Israëlische inlichtingen over Syrië superieur zijn. Deze informatie heeft Turkije nodig om zijn bevolking te beschermen. Ook is het mogelijk dat Turkije straks import van Israëlisch gas nodig heeft om aan de energiebehoeften te voldoen. Nu is het land vooral afhankelijk van aardgas uit Rusland en Iran.
In Israël zijn de reacties gemengd. Sommigen keuren Netanyahu’s stap af, anderen zien er een wijs besluit in. Netanyahu heeft weinig te vrezen. Zijn coalitiegenoot Avigdor Lieberman keurde de excuses af, maar hij is tijdelijk afgetreden als minister van Buitenlandse Zaken omdat er een onderzoek tegen hem loopt. Netanyahu zal denken dat de kiezers beschikken over een kortetermijngeheugen en bij de volgende verkiezingen alles weer vergeten zijn.
Israël heeft een belangrijke stap naar herstel van relaties gedaan. Het is echter onwaarschijnlijk dat de relaties zo goed worden als tien jaar geleden. Toen oefenden beide legers samen en Turkije was een topvakantie land voor Israëliërs die uit waren op goedkope vakanties. In het islamitische Turkije is de afkeer tegen Israël gegroeid en Erdogan heeft haat gezaaid. Yaakov Amidror, het hoofd van Israëls nationale veiligheidsraad, zei dat Israël niet van plan is de blokkade om de Gazastrook op te heffen. Begrijpelijk: Israël wil niet dat Hamas vrijelijk Iraanse wapens kan importeren. Het ligt daarom voor de hand dat de relaties voorlopig nog moeizaam zullen blijven.
(Elke week in RDnl: Israël Ingezoomd – commentaar op gebeurtenissen in Israël vanuit Israël)
Alfred Muller 