De Joodse achtergronden van Pinksteren

Dr. Geert Cohen Stuart… kritische vragen aan de theologie …

Vanmorgen bracht ik een bezoek aan dr. Geert Cohen Stuart en zijn vrouw Marian in hun huis in Jeruzalem. Ze brachten dit voorjaar drie maanden door in Israël.

Cohen Stuart werkte als theologisch adviseur van de Nederlandse Hervormde kerk in Jeruzalem. Sinds 1994 leidt hij als officieel gediplomeerd gids groepen rond in Israël. Als theoloog verdiepte hij zich in het Jodendom en de Joodse achtergronden van het christelijk geloof.

In Nederland houdt hij lezingen over verschillende onderwerpen. Hij probeert zich te beperken tot theologische onderwerpen.

A.M.: Hoe staat het met de belangstelling voor de lezingen?

G.C.S.: De belangstelling varieert. Het hangt er helemaal van af waar je bent. Het is minder dan twintig, dertig jaar geleden. Vorig jaar had ik een piek. En ik weet nooit wat er komt. Ik wacht maar af.

Waarom loopt de belangstelling iets terug?

Dat heeft alles te maken met de politisering van het praten over Israël. De mensen zijn heel gefixeerd geraakt op de politieke situatie. Misschien heeft het ook te maken met de terugloop van het aantal kerkhangers. Er is minder belangstelling voor theologische vragen, als deze vanuit de kerk worden gesteld. Ik geloof niet dat de belangstelling voor geloofsvragen zelf is teruggelopen.

Mensen kunnen ook vragen stellen op de lezingen. Wat voor soort vragen leven er bij de mensen?

Dat weet ik nooit van te voren. Het varieert van bekeringsvragen tot vragen over de toekomstverwachting. Ook de politieke situatie komt altijd aan de orde. Of je het nu wilt of niet. Er worden ook heel kritische vragen aan de theologie gesteld: hoe is het mogelijk dat het christendom zo’’n anti-joodse koers heeft gevaren?

Welke groepen heeft u nu rondgeleid?

In dit geval waren ze alle drie christelijk. Er komen op het moment meer groepen van de Gereformeerde Gemeente dan een aantal jaar geleden. Dat is blijkbaar een nieuwe markt. Het heeft waarschijnlijk ook te maken met de aanwezigheid van Maarten Dekker in Nazareth.

Als we bij christelijke of Joodse heilige plaatsen komen, leven er bij mensen uit de Gereformeerde Gemeente en de PKN dezelfde soort vragen. We lezen bijvoorbeeld bij Dominus Flevit wat Jezus gezegd heeft. De mensen beseffen dan, dat het eigenlijk ging om een klaaglied over de verwoesting van Jeruzalem. Ze zien dan ook hoe de kerk daarop gereageerd heeft. Dat was in de trant van: ‘De Joden hebben de ellende over zichzelf gehaald. Het was hun verdiende straf.’ Er zit een spanning tussen die twee. Hoe valt dat met elkaar te rijmen?

Zowel de rechtse als linkse kant van de kerk reageert met verbijstering. Deze vraag kunnen we alleen in Jeruzalem stellen, als we daar staan. De mensen nemen deze mee naar huis.

Wat is de Joodse achtergrond van het pinksterfeest?

Christenen denken met het pinksterfeest [ook wel Wekenfeest genoemd, A.M.] dat het in eerste instantie gaat om de eerstelingen van de oogst. Maar in het Jodendom ligt grotere nadruk op het tweede aspect van het feest, namelijk het geven van de Thora, de tien geboden en de wet op de Sinaïberg aan Mozes. Dat gebeurde te midden van een hoop natuurgeweld. Ik moet vaak denken aan een aardbeving of natuuruitbarsting. De echo daarvan vinden we in Handelingen 2, met het geluid wat er is.

Joden vieren Pinksteren door de nacht voordat het feest begint, samen te komen en te studeren uit het boek van de Thora en het boek Ruth. Het is dus een leernacht. Tienduizenden Joden verzamelen zich op de avond van het pinksterfeest in synagogen, leerhuizen, studiecentra om te studeren op de Thora en de gift van de Thora.

In Handelingen 2 lezen we dat de discipelen bijeen waren in het huis toen de pinksterdag aanbrak. Ik denk dat ze die nacht gestudeerd hebben. Daarbij schoten hen de woorden die Jezus hen geleerd had weer in gedachten.

Pinksteren geeft de mogelijkheid toe te treden tot het verbond. Het breidt zich uit naar de hele wereld, naar de hele mensheid.

Luister hier naar het audiofragment: Cohen Stuart vertelt over de waarde van een reis naar Israël.

%d bloggers liken dit: