Opkomen voor de orthodoxe vrouw

Ruth Colian. Foto: © Alfred Muller
Ruth Colian. Foto: © Alfred Muller

Ruth Colian richtte een maand geleden een politieke partij op om de belangen te behartigen van orthodoxe vrouwen in Israël. Ze vertelt dat dit nodig is, omdat niemand voor hen opkomt. Maar in haar kringen is het hoogst ongebruikelijk dat een vrouw de politiek ingaat.

De 33-jarige Colian komt uit een gezin van Jemenitische immigranten. Toen ze 17 was, werd ze streng religieus. Ze is getrouwd en moeder van vier kinderen. Ze studeerde de Joodse traditie op een jesjiva voor vrouwen en rechten aan de Bar Ilan Universiteit.

Wat ze in de kringen van de haredim (ultraorthodoxe Joden) inmiddels allemaal heeft gehoord, heeft haar diep geschokt. “Onze vrouwen, en de Arabische vrouwen, staan aan de onderkant van de Israëlische samenleving”, concludeert ze.

Soms zijn de haredische vrouwen verantwoordelijk voor het inkomen, omdat de echtgenoten op de jesjiva’s studeren. Dan is ze verder verantwoordelijk voor de huishouding en een rijke kinderschaar.

Tragische verhalen

Colians betoog is doordrenkt met tragische verhalen. „Ik richtte mijn partij op omdat ik er genoeg van had. Ik hoorde over vrouwen die geslagen werden. Toen ze naar de rabbijnen stapten om hulp, vertelden deze hun: „Praat maar met je man en hij neemt je vaker mee uit.” Alsof het om een hond gaat die je uitlaat.”

„Er is een leus in deze kringen die luidt: „Uw eer is binnen.” Een haredische vrouw verdient respect zolang zij kuis is en binnen zit. Als ze al werkt, is dat in de regel als leerkracht op een school of peuterspeelplaats. Als ze iets anders wil, bijvoorbeeld advocaat worden, dan is dat een schande. Daarom worden de meesten leerkracht.”

Maar ze weten niet wat hun rechten zijn, betoogt Colian, die er een salarisstrookje bij pakt en omhooghoudt. “Ze moet 7000 shekel verdienen, maar ze krijgt maar 3700. Als ze haar baas om bijvoorbeeld reiskostenvergoeding vraagt, zegt hij: ‘Wij hebben een hele vrachtwagen vol met vrouwen die in de peuterspeelzaal willen werken.’ Ik zeg: ‘Natuurlijk, want ze hebben geen andere optie en jullie buiten ze uit.’”

Over de slechte staat van de gezondheidszorg onder de haredische vrouwen kan ze zich ook kwaad maken. “Het aantal haredische vrouwen dat overlijdt aan borstkanker is twee maal zo hoog dan onder andere vrouwen”, deelt ze mee. “Dat is omdat het in hun kringen om kuisheidsredenen verboden is het woord ‘borst’ te zeggen. De vrouw sterft, de kinderen worden wezen en het leven gaat door.”

Een haredische vrouw in de streng religieuze Mea Shearim wijk in Jeruzalem. Foto: ©  Alfred Muller.
Een haredische vrouw in de streng religieuze Mea Shearim wijk in Jeruzalem. Foto: © Alfred Muller.

Toen een Knessetcomité een debat zou voeren over de gezondheidssituatie van de ultraorthodoxe vrouwen, was het aantal Knessetleden dat kwam opdagen nul komma nul. Ook de volksvertegenwoordigers van de haredische partijen lieten verstek gaan. „Toen ik hoorde dat er niemand kwam, was het alsof ik een stomp in de maag kreeg.”

Wat haar betreft, zal dat na de verkiezingen van 17 maart allemaal veranderen. Eerst probeerde ze een plaats te bemachtigen op een lijst van een van de bestaande haredische partijen, Shas en Verenigd Thora Judaïsme, maar daar hielden ze de deur voor haar dicht. De ultra-orthodoxe sefardische Shas was nog wel bereid een vrouwencomité op te richten, maar daar nam ze geen genoegen mee. Een maand geleden was haar partij, B’Zhutan: haredische vrouwen voor verandering’, een feit.

Onzedig

Ze heeft de volle support van haar echtgenoot. “Hij wil dat ik slaag”, zegt ze. Maar haar politiek activisme valt niet overal goed. Zij en haar vrienden worden in de haredische kringen als onzedig gezien vanwege hun politiek activisme.

“Mensen hebben me bedreigd. Ze zijn ’s nachts aan de deur geweest, ze bellen me op en zenden me vervelende sms’jes en treiteren me op Facebook. Normaal gesproken juicht iedereen het toe als iemand zich inspant voor verbetering van de samenleving. Maar bij ons geldt het omgekeerde. Iedereen wacht op onze val. Ik heb mezelf vaak afgevraagd: ‘Waarom doe ik dit eigenlijk?’ Maar toen ik eenmaal had besloten de strijd te leiden, was er geen weg terug. Ik sta niet meer alleen. Duizenden, tienduizenden bidden voor mijn succes.”

In totaal staan er inmiddels zeven vrouwen en twee mannen op haar lijst De eerste vier personen zijn vrouwen. Een van de mannen die op haar lijst stond heeft zich teruggetrokken nadat hij uit de jesjiva waarop hij studeerde werd geworpen. Toen hij zijn kandidatuur introk, nam de talmoedschool hem weer aan.

Eenvoudig is het niet om campagne te voeren. De meeste haredim hebben geen internet. De enige media die ze volgen is de haredische media, en deze houden de deur gesloten. “Ze negeren me omdat ik een vrouw ben.”

Ze is ervan overtuigd dat haar partij zeker vijf tot zes vertegenwoordigers in de Knesset kan bemachtigen. Maar volgens de polls maakt B’Zhutan nauwelijks een kans. De meeste orthodoxe vrouwen zullen namelijk op de partij stemmen die hun geestelijke leider voorschrijft – en dat is niet haar partij. Bovendien heeft de vorige Knesset de kiesdrempel verhoogd van 2 naar 3,25 procent. Maar wat ze in elk geval heeft bereikt is dat ze de moeilijke positie van de haredische vrouwen opnieuw onder de aandacht heeft gebracht.

%d bloggers liken dit: