Toekomst Jeruzalems grenzen onzeker

Het was gisteren Jeruzalemdag. Het was toen 49 jaar geleden dat Israël de stad herenigde. Op zich is Jeruzalem al duizenden jaren één, maar de jaren 1948-1967 vormden daar een uitzondering op.

De Verenigde Naties wilden in 1947 een Joodse en een Arabische staat oprichten en van Jeruzalem en omstreken een apart gebied maken en dat onder internationaal toezicht stellen. De Arabieren verwierpen het plan en oorlog brak uit.  Israël veroverde de westzijde, Jordanië de oostkant.

Het ging destijds om een vrij kleine woonplaats. Het Joodse gedeelte van Jeruzalem besloeg 38 vierkante kilometer, het Arabisch-Jordaanse slechts 6. Maar nadat Israël in de Zesdaagse Oorlog van juni 1967 heel Jeruzalem en de Westoever had ingenomen, kwam daar verandering in. De regering besloot de gemeente met 70 vierkante kilometer uit te breiden. Gebouwd zou er worden in het vergrote Jeruzalem.

Wooneenheden

Sindsdien zijn er volgens het Jeruzalem Instituut voor Israël Studies (JIIS) 212.000 wooneenheden bijgebouwd: 160.000 huizen aan Joodse en 52.000 aan Arabisch-Palestijnse zijde. Eind 2014 telde de gemeente 850.000 inwoners: 534.000 Joden en 316.000 Palestijnen.

Het percentage Joden neemt echter af, dat van de Palestijnen toe. Het JIIS berekende dat sinds 1967 ongeveer een half miljoen Joden de stad hebben verlaten. De helft van hen vestigde zich in dorpen en steden rond Jeruzalem. Weinig Palestijnen verlaten de stad.

De Arabische oftewel Palestijnse Jeruzalemmers hebben de status van „ingezetenen.” Ze hebben een Israëlische identiteitskaart en recht op Israëlische sociale verzekeringen. Elk jaar maken honderden Palestijnen gebruik van de mogelijkheid om het Israëlische staatsburgerschap aan te vragen. De procedure is echter lang en succes is niet gegarandeerd. In totaal wonen er in Oost-Jeruzalem 20.000 Palestijnen met een Israëlisch paspoort.

Toekomst stad

Hoe zal de stad er in de toekomst uitzien? Verenigd of niet, grenzen blijken te kunnen veranderen. In 1931 stelden de Britten de stadsgrenzen op, in 1949 vormde de wapenstilstandslijn de grens en in 1967 zaten Israëlische leiders rond de tekentafel. De laatste grenswijziging had plaats in 1993: de stad werd met 15 vierkante kilometer in westelijke richting uitgebreid,

En morgen kunnen de grenzen van Jeruzalem opnieuw veranderen. De scheidingsmuur loopt vandaag al door de stad, niet om de stad heen. Het is logisch dat de Palestijnse regering die gedeelten van Jeruzalem gaat besturen waar Israël niet meer in geïnteresseerd is.

Verdere veranderingen kunnen ook ontstaan in het kader van een vredesregeling. Palestijnen eisen bestuur over het hele gebied dat voor 1967 in Jordanië lag, maar staan open voor landruil. Een andere mogelijkheid is gezamenlijk Israëlisch-Palestijns stadsbestuur binnen nieuwe grenzen. Het laatste woord over Jeruzalem is nog niet gesproken.

Beeld: Kinderen in het Teddy Park, genoemd naar Teddy Kollek die burgemeester was van 1965 tot 1993. © Alfred Muller

Elke week in RD.nl: #IsraelIngezoomd. Vanuit Israël commentaar op gebeurtenissen in Israel en omgeving. 

%d bloggers liken dit: