Afek – Antipatris

De rivier Yarkon bij Afek. Foto's: © Alfred Muller
De rivier Yarkon bij Afek. Foto’s: © Alfred Muller

Afek ligt aan een drukke verkeersweg. Dat was in de bijbelse tijd al zo, en dat is nu nog steeds het geval. In de tijd van het Oude Testament was Afek een belangrijke plaats aan de Via Maris (‘de zeeweg’). Dat was de route van Egypte naar Mesopotamië die via de kust liep. In de tijd van het Nieuwe Testament lag Afek aan de weg die Jeruzalem met de havenstad Caesarea verbond. Dat waren in de tijd van Paulus de twee belangrijkste plaatsen in het Land Israël.

Vandaag ligt de ruïne in de buurt van het verkeersknooppunt met als belangrijkste autosnelwegen Route 6 tussen Noord- en Zuid-Israël en Route 5, de verkeersader tussen de steden ten noorden van Tel Aviv en Rosh Ha-Ayin.

De stad Afek is zeker zesduizend jaar bewoond geweest. Voor Egypte was de stad belangrijk en er zetelde een Egyptische gouverneur. In de paleizen zijn inscripties gevonden van talen die in het oude oosten werden gebruikt.

De koning van Afek was een van de 31 stadsvorsten die Jozua versloeg toen hij Kanaän veroverde. (Jozua 12:18). Een eeuw later verzamelden de Filistijnen hun leger daar toen ze optrokken tegen de Israëlieten (1 Samuël 4:1). Afek lag op een strategisch belangrijke plek bij de waterstromen die het begin vormen van de rivier de Yarkon en de heuvels in het oosten. Oude namen herinneren ook aan een waterrijk gebied. In de Hellenistische periode (332-63 v.Chr.) heette de stad Pegae (‘de bronnen’). De Misjna [mondelinge Tora] noemt de stad Mei Piga, de ‘wateren van Piga’.

Ook in het Nieuwe Testament speelt de plaats een rol, zij het onder een andere naam. Koning Herodes de Grote bouwde de stad opnieuw op en noemde haar Antipatris, naar zijn vader Antipater. De nieuwe stad was het centrum in een gebied met veel welvarende dorpen.

De belangrijkste straat in de Romeinse tijd was de cardo. De straatstenen lagen diagonaal, om te voorkomen dat de wielen van de karren en strijdwagens vastliepen in de voegen. Het forum vormde het centrale ontmoetingspunt en ook een amfitheater ontbrak niet.

De oude Romeinse weg in Antipatris. Foto: © Alfred Muller
De oude Romeinse weg in Antipatris. Foto: © Alfred Muller

Paulus bracht een nacht door in deze stad. Het is aannemelijk dat hij de cardo heeft gezien of erop heeft gelopen. In Antipatris woonden veel Joden, maar ze waren gehelleniseerd. Ze waren dus niet godsdienstig en een oploop bij de komst van Paulus lijkt onwaarschijnlijk. De volgende dag brachten de soldaten de apostel naar Caesarea, waar hij nog een jaar of twee verbleef voordat hij de reis vervolgde naar Rome. In de tijd van de eerste Joodse opstand  tegen de Romeinen (66-70 n.Chr.) vonden belangrijke gevechten plaats in Antipatris en de stad raakte in verval. De Turken hebben in de zestiende eeuw een fort gebouwd op Afek.

Afek-Antipatris ligt nu in een nationaal park. Het deel van het park waar de Yarkon langst stroomt is rijk begroeid. En dat is ook het enige mooie gedeelte van het park. Het park is slecht aangegeven en moeilijk te vinden voor automobilisten die ergens op de autowegen in de buurt rijden. Leegstaande Britse barakken ontsieren het park.

Toen ik Afek-Antipatris  bezocht, bleek een deel slecht onderhouden. Opgravingen zijn weer bedekt en wie over het terrein loopt, moet goed uitkijken niet in een van de kuilen te vallen. Bezoekers moeten hun verbeelding altijd wat laten werken als ze zich op bijbelse plaatsen een voorstelling willen vormen van hoe het destijds is geweest. Hier echter wordt het maximale van hun fantasie gevergd. Jammer voor een plaats die zo’n belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis.

Opgravingen in Afek duiden erop dat de plaats zesduizend jaar bewoond is geweest. De Turken bouwden een fort op deze plaats, waarvan de muren nog te zien zijn.

De Cardo was de belangrijkste weg in Antipatris, de plaats waar Paulus werd heengebracht. Afek-Antipatris ligt in het gebied, waar de rivier de Yarkon ontspringt.

(Dit artikel verscheen eerder in de serie Bijbelse geografie en archeologie in Israël Aktueel).

%d bloggers liken dit: