Israël blijft Iran wantrouwen

Een groepsfoto na het gesprek van Iran met de E3+3 (Frankrijk, Duitsland, Verenigd Koninkrijk), China, Rusland en de VS. Van links naar rechts: Hans-Dieter Lucas(Duitsland), Helga Schmid(EU), Jacques Audibert (Frankrijk), Catherine Ashton (De Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid ), Pang Sin(China), Simon Gass (VK), Wendy Sherman(VS), Sergey Ryabkov(Rusland). Foto: EU/AFP/Pierre Albouy op Flickr, CC.
Een groepsfoto na een gesprek eerder deze maand in Genève van Iran met de E3+3 (Frankrijk, Duitsland, Verenigd Koninkrijk), China, Rusland en de VS. Van links naar rechts: Hans-Dieter Lucas (Duitsland), Helga Schmid (EU), Jacques Audibert (Frankrijk), Catherine Ashton (De Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid ), Pang Sin (China), Simon Gass (VK), Wendy Sherman (VS), Sergey Ryabkov (Rusland). Foto: EU/AFP/Pierre Albouy op Flickr, CC.

JERUZALEM – Israël is uiterst sceptisch over het interimakkoord over de Iraanse nucleaire capaciteit. Niet alleen premier Benjamin Netanyahu en president Shimon Peres houden niet op te waarschuwen voor Iran, ook andere deskundigen in Israël roepen op tot waakzaamheid.

Iran heeft de eerste stappen gezet om het interimakkoord dat het met de P5+1 (de vijf landen van de Veiligheidsraad en Duitsland) sloot, uit te voeren. Het land is volgens inspecteurs van het atoomenergieagentschap gestopt uranium te verrijken boven vijf procent en het uranium dat al tot twintig procent verrijkt is, af te breken.

Iran deskundige professor Meir Litvak van de Tel Aviv Universiteit gelooft echter dat het akkoord te veel  overlaat aan de Iraniërs zelf. Iran is bijvoorbeeld niet van plan geavanceerde centrifuges in nucleaire faciliteiten te installeren, maar het is wel van plan ze te maken. “Waarom geeft Iran honderden miljoenen dollars uit aan technologie die het niet gaat gebruiken?”

Pragmaticus

De verkiezingen in juni 2013 duidden er echter op dat het publiek verandering wilde, aldus Litvak. De nieuw gekozen president, Rouhani, is geen reformist, maar hij is wel een pragmaticus. Groepen die zich buitengesloten voelden van het politieke proces, hebben op hem gestemd omdat ze op deze wijze politiek kunnen reïntegreren. Het volk heeft met de keuze ook aangegeven dat het geen ‘jihad economie’ wil. Dat wil zeggen: kandidaten die er naar streefden het nucleaire programma uit te voeren ongeacht zware economische consequenties, hebben ruimschoots verloren. “Het regime begreep dat het een compromis moet sluiten met de internationale gemeenschap over de nucleaire kwestie.”

De keuze van Hassan Rouhani duidde er ook op dat het Iraanse volk een zekere opening wil naar het Westen. De vraag in Iran is echter hoe ver ze moeten gaan met de dialoog. Moet het regime de dialoog beperken tot de nucleaire kwestie of uitbreiden naar economie en cultuur? Sommigen vrezen dat uitbreiding van contacten met het Westen tot de val van het regime zal leiden. Anderen geloven juist dat dit zal  voorkomen dat het regime ineenstort.

Litvak gelooft dat zodra het akkoord is uitgevoerd, de sancties vanzelf zullen verminderen. “We zien al internationale olieconcerns die zich naar Iran haasten om  deals te kunnen sluiten zodra de sancties zijn opgeheven. Ook producenten trekken naar Iran in de hoop dat de industrie nieuw leven kan worden ingeblazen.”

Het is volgens Litvak zeer aannemelijk dat Iraniërs geloven dat ze een proces kunnen beginnen waarbij de sancties zullen eroderen. Op een bepaald moment zullen ze besluiten of ze zich wel of niet meer aan akkoord zullen houden.

 Professor Meir Litvak van de Tel Aviv Universiteit. Foto: © Alfred Muller
Professor Meir Litvak van de Tel Aviv Universiteit. Foto: © Alfred Muller

Onwrikbare band

De vroegere Israëlische ambassadeur bij de VN en oud-Knessetlid Danny Ayalon zegt dat het meningsverschil tussen Israël en de VS over de in Genève gesloten interimovereenkomst de relaties tussen beide landen niet negatief heeft beïnvloed. “De onwrikbare band blijft bestaan”, zegt hij.

Hij gelooft dat de Iraanse ayatollahs twee verschillende modellen zien: die van Libië en Noord-Korea. “Libië ontmantelde de nucleaire capaciteit vrijwillig. Waar is Libië nu en waar is Gaddafi nu? De Noord-Koreanen kozen voor internationale coöperatie, en na een paar jaar brachten ze een bom tot ontploffing.”

De nucleaire wapencapaciteit is niet alleen een doel van Iran op zichzelf. Iran zoekt ook naar een manier om de dominante macht in het Midden-Oosten te worden en om de soennitische landen onder controle te krijgen. Verder is de nucleaire bewapening bedoeld om de stabiliteit in eigen land te handhaven. “Ze geloven dat ze daardoor veilig zijn voor machten van verandering in zowel het buitenland als het binnenland.”

Ayalon hoopt dat de P5+1 zich niet voor de gek laten houden. De Iraniërs zijn volgens hem naar het overleg gegaan omdat ze economisch op de rand van de afgrond stonden. Dat had gemakkelijk kunnen leiden tot sociale onrust en tot omwenteling. “Hun belangrijkste doel is de sancties op te heffen, zonder iets op te geven van hun potentieel. Het Genève Akkoord laat de potentiële capaciteit bestaan en laat het initiatief in de handen van de ayatollahs. Op elk moment in de toekomst kunnen ze het programma voortzetten en versnellen.”

Israël kan op het ogenblik niets doen, aldus Ayalon. Hij hoopt dat de P5+1 zullen eisen dat de Iraniërs hun capaciteit op zullen geven en dat er een krachtig monitorregime komt, zodat Iran niet de weg inslaat van Noord-Korea. “Als dat niet het geval is, moeten alle opties op tafel blijven. Ik geloof niet dat het Midden-Oosten en de wereld een nucleair Iran kan tolereren en overleven. Het is geen duel tussen Iran en Israël. De dreiging is in de eerste plaats tegen de soennitische staten rond de Golf, dan tegen Israël en dan tegen Europa en andere landen. Als we kijken naar hun ideologie en draagraketten, dan stoppen deze niet in het het Midden-Oosten.”

De vroegere Israëlische ambassadeur bij de VN en oud-Knessetlid Danny Ayalon. Foto: © Alfred Muller
De vroegere Israëlische ambassadeur bij de VN en oud-Knessetlid Danny Ayalon. Foto: © Alfred Muller

(Dit artikel verscheen in een iets kortere vorm ook in het RD.)

2 Comments

Add yours →

  1. likoednederland 26 Jan 2014 — 23:39

    Iran heeft 160 miljard geinvesteerd in de nucleaire bewapening.
    En verspreidt onder Rouhani nog meer Jodenhaat:

    http://likud.nl/2014/01/iraanse-staatspersbureau-publiceert-oproep-om-de-joden-preventief-uit-te-roeien/

  2. Dat wantrouwen is zeker zeer terecht. De geestelijke leiding staat nog steeds voor vernietiging van de Joodse volk. Haman, Hitler en vele anderen wilde dat ook. Gelukkig is dat tot op heden niemand gelukt en ook Iran zal hierin falen.

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: