‘Boycot treft gezinnen’

Palestijnen in de SodaStreamfabriek. Foto: © Alfred Muller.
Palestijnen in de SodaStreamfabriek. Foto: © Alfred Muller.

MISHOR ADUMIM –  SodaStream bevond zich de afgelopen dagen in het oog van de storm. De grootste van de 20 vestigingen van de frisdrankgigant bevindt zich namelijk in Mishor Adumim, een industriegebied dat ten oosten van Jeruzalem aan de andere kant van de grens ligt die gold tussen 1948 en 1967.

Bezet gebied dus, in de ogen van de internationale gemeenschap. In de ogen van Israël gaat het om een gebied dat ter discussie staat bij de vredesbesprekingen met de Palestijnen.

Voor de directeur van SodaStream, Daniel Birnbaum, maakt het niet veel uit wat de uitslag van de onderhandelingen zal zijn. Komt het bedrijf in Palestina terecht? Dan gaat hij graag in Palestina verder. Met dezelfde Palestijnse werknemers die hij nu heeft.

Birnbaum vertelt dat zijn bedrijf, dat apparaten levert waarmee mensen thuis hun eigen frisdrank kunnen maken, in de afgelopen vijf jaren de omzet elk jaar met 30 tot 50 procent zag stijgen. Wie het merk tot voor kort nog niet kende, heeft er nu mogelijk wel van gehoord. Palestijnse activisten oefenden namelijk druk uit op de Hollywood ster Scarlett Johansson om niet mee te doen aan een commercial voor het bedrijf, dat uitgezonden werd bij de opening van de Amerikaanse football finale, Super Bowl. Ze zwichtte niet voor de druk. Dat leidde ertoe dat de hulporganisatie Oxfam, waarvoor ze als ambassadrice had gewerkt, de samenwerking met haar op zegde.

Een andere meevaller voor SodaStream was dat Fox News, die de reclamespot uit zou zenden, de laatste zin eruit knipte. Daarin zegt Johansson: “Sorry, Coke and Pepsi.” Coca Cola  en Pepsi Cola maken namelijk ook reclame op de zender. SodaStream zette de ongecensureerde versie op YouTube en deze werd meer dan negen miljoen keer bekeken voordat de TV-uitzending plaatsvond.

‘Praat met wie je wil’

“Praat maar met wie je wil”, zegt bedrijfsmanager Yossi Azarzar. “Er zijn geen restricties.” In het bedrijf werken 500 Palestijnen, 350 Palestijnen die onder Israëlisch bestuur wonen en 450 Joden.

Dat praten kost soms wat moeite. Veel Palestijnen die meewerken in het productieproces hebben oranje dopjes in de oren vanwege de herrie. Anderen spreken geen Hebreeuws. Of hun woordenschat is (opeens?) te beperkt om te vertellen wat ze van de boycot vinden. Weer anderen uiten zich onbeschroomd.

De Palestijnen blijken uit de wijde omgeving te komen: Ramallah, Bethlehem. Oost-Jeruzalem en kleine dorpjes op de Westoever. Als ze beginnen te werken, verdienen ze het Israëlische minimumloon van 23 sjekel per uur (4,80 euro), maar als ze langer werken gaat het uurbedrag omhoog. Sommigen zeggen langer te werken dan 40 uur per week. Zij die uit Ramallah komen zeggen een korte reistijd te hebben van 25 minuten – zonder militaire wegversperringen, zij die in Bethlehem wonen en een militaire controlepost passeren doen er langer over. Ze vertellen dat ze een medische verzekering hebben en dat het bedrijf geld afdraagt voor hun pensioen.

Wat vindt Hama Mohammed BaSharad van de boycot? “Zoiets treft gezinnen. Ik heb vijf kinderen. Hoe moet ik ze te eten geven als ik geen werk meer heb? Al mijn collega’s denken er zo over.” Hij voegt eraan toe dat hij toestemming kan krijgen van het leger om in Israël te werken, maar dat dat niet bij iedereen het geval is.

Ahmad Nasser uit Ramallah vertelt dat hij drie jaar geleden begon te werken bij SodaStream. Elke dag wordt hij met een bus opgehaald en naar zijn werk gebracht. “Tegen hen die een boycot willen, zeg ik: kom hier eens heen en neem een kijkje. Zie hoe wij in vrede naast elkaar werken. Ik heb een vrouw en twee kinderen en mijn ouders. Ze zijn allemaal financieel van mij afhankelijk. De Palestijnen hier hebben geen andere kans dan hier te werken.”

Daniel Birnbaum, CEO van SodaStream. Foto: © Alfred Muller.
Daniel Birnbaum, CEO van SodaStream. Foto: © Alfred Muller.

Mensen bijeenbrengen

SodaStream is gevestigd in een oude munitiefabriek, die in 1997 door zakenman Peter Wiseburgh werd opgekocht. Zakenman Daniel Birnbaum kocht het bedrijf in 2007. Hij verwerpt met kracht de stelling dat zijn fabriek een obstakel naar vrede is. “Waarom zou een plaats van werkgelegenheid een obstakel naar vrede zijn? Het tegendeel is waar. Dit is een plek die mensen bijeenbrengt en het leven normaliseert. Als er een verschrikkelijke werkloosheid en armoede is, dan draagt dat bij aan oorlog, terreur en conflict. Hier leren Israëlische Joden en Palestijnse Arabieren elkaar kennen. Dat is een goede basis voor vrede.”

Hij gelooft dat er zoveel te doen is om zijn fabriek omdat het “zo gemakkelijk en populair is de staat Israël te demoniseren.” “Als mensen echt zo bezorgd zijn over mensenrechten, dan zijn er honderden plaatsen waar ze hun aandacht op kunnen richten. Israël en de Westoever horen daar niet bij.”

Degenen die de prijs betalen van de boycot zijn volgens hem vooral de Palestijnse werknemers. Noorwegen, Zweden, Finland en Denemarken importeren namelijk geen producten die in deze fabriek worden gemaakt. Ze importeren nu van SodaStream in China, het land dat Birnbaum sarcastisch “de moeder van de mensenrechten” noemt. “Als deze landen zouden zeggen: ja, wij willen bijdragen aan de Palestijnse economie en hier producten kopen, dan kunnen we morgen ongeveer honderd extra Palestijnen aannemen.”

Birnbaum gelooft dat er uiteindelijk een tweestatenoplossing komt. Iedereen die dat niet ziet houdt volgens hem zichzelf voor de gek. Hij weet niet of SodaStream binnen of buiten Israël zal komen te liggen. “Voor mij maakt dat ook niet zoveel uit. Ik wil dit bedrijf open houden waar het ook terecht komt. Ook in Bethlehem [in Palestijns gebied, AM] is een industriële zone, waar we graag een fabriek zouden willen bouwen.”

* * *

“Extreme restricties voor Palestijnen”

De Palestijnse mensenrechtenactivist en medeoprichter van de BDS-beweging, Omar Barghouti, geeft in een e-mailinterview te kennen niet verbaasd te zijn dat Palestijnen in Mishor Adumim werken.

BDS staat voor boycot, disinvestering en sancties – een methodiek die ook vele voorstanders van een tweestatenoplossing veel te ver gaat.

“Na tientallen jaren systematisch de Palestijnse industrie en landbouw verwoest te hebben, na het confisqueren van onze meest vruchtbare landen en rijkste watervoorraden, en na het opleggen van extreme restricties op vrijheid van beweging waardoor velen niet meer op hun werkplaatsen kunnen komen, heeft Israël tienduizenden Palestijnse arbeiders en boeren gedwongen beroepen te zoeken bij Israëlische projecten in de illegale kolonies.”

Het gaat volgens hem om een gedwongen relatie. Uit een studie blijkt dat 82 procent van de Palestijnen die in de nederzettingen werken hun banen zouden verlaten als hun fatsoenlijke alternatieven werden aangeboden. “Met de brutale bezetting echter kan onze economie onmogelijk banen creëren om in de vraag te voorzien. Het antwoord is vrijheid en onafhankelijke ontwikkeling, niet de voortdurende slavernij aan Israël en zijn industrieën.”

Hij stelt dat ook SodaStream zich schuldig maakt aan het maken van winst uit “de illegale Israëlische bezetting en kolonisatie van Palestijns land.” Het argument dat SodaStream beter betaalt dan bedrijven in Palestijns gebied heeft dit bedrijf volgens hem gestolen van Zuid-Afrika.

De BDS beweging beoogt een einde te maken aan het wat hij noemt “Israëlisch regime van bezetting, kolonisatie en apartheid” door het te dwingen aan zijn verplichtingen onder  internationaal recht te voldoen. Om van de sancties af te komen moet Israël stoppen met de bezetting van de gebieden die het in 1967 veroverde, “de muur en koloniën” afbreken, een einde maken aan de discriminatie van Palestijnse burgers van Israël en de Palestijnse vluchtelingen de kans geven terug te keren – hetgeen potentieel neerkomt op het einde van Israël als Joodse staat. De BDS heeft er volgens Barghouti geen mening over of er een eenstaat- dan wel tweestatenoplossing moet komen.

Zelf studeerde Barghouti filosofie aan de Tel Aviv Universiteit. “Palestijnen die Israëlische identiteitskaarten hebben, hebben geen andere keus dan Israëlische diensten te gebruiken op gebied van medische, sociale en educatieve diensten.” Pogingen hem toegang te ontzeggen zijn op niets uitgelopen. Hij ziet er geen contradictie in en zegt dat ook Nelson Mandela studeerde aan een “apartheidsuniversiteit”.

14 Comments

Add yours →

  1. Interessant en evenwichtig verhaal, Alfred! Dank je wel!

  2. Likoed Nederland 8 feb 2014 — 16:36

    Ja, velen willen Israel kapot maken, jaloers op het economisch, wetenschappelijk, militair en cultureel succes.

    • Het ligt wel wat genuanceerder, Likoed. Velen willen gewoon gerechtigheid voor alle volkeren in de regio, zowel het Joodse als het Palestijnse volk. Over hoe dat het beste bereikt kan worden, kun je van mening verschillen, maar je kunt ze niet zomaar allemaal wegzetten alsof ze alleen maar tegen Israël zijn. Dat is te kort door de bocht.

    • likoednederland 8 feb 2014 — 17:02

      @Ruud

      Natuurlijk wel. Er zijn honderden conflicten in de wereld, met een veel duidelijker schuldkwestie, maar waar geen Joden bij betrokken zijn. Daar hoor je al die mensen niet over. U ook niet, vermoeden wij.

    • Klets niet, Likoed. Mensenrechtenorganisaties inclusief het in rechts Israel vaak zo verwenste Human Rights Watch benoemen ook andere landen in de wereld. Bekijk hun website http://www.hrw.org/ maar eens.

      Het is echt kul om te zeggen dat alleen Israël of alleen het Joodse volk aangeklaagd wordt en andere landen en volkeren ongemoeid worden gelaten. Dat soort onzin getuigt van (plaatsvervangend) zieligdoenerij en Calimero-complex.

    • likoednederland 8 feb 2014 — 17:29

      @Ruud

      U wet best wel dat ‘mensenrechtenorganisaties’, de VN enz. buitenproportionele aandacht aan de Joodse staat besteden. Net als u zelf. Dat is geen zieligdoenerij, dat is ervaring met 2.000 jaar Jodenhaat.

  3. Likoed, je weet helemaal niet wat ik verder nog doe behalve de situatie in en rond Israël in het oog houden, dus wat je over mij zegt is echt complete onzin.

    De VN is geen mensenrechtenorganisatie en ik had het dus ook niet over de VN.

    Verder is aan de website van Human Rights Watch niet te merken dat ze nu zoveel aandacht aan de Joodse staat besteden. Als ik kijk bij Amnesty International op http://www.amnesty.org/ zie ik dat ook niet.

    Het is alleen wel zo dat als Israël dan eens aan de beurt is, veel pro-Israël activisten meteen roepen dat die organisaties “buitenproportionele aandacht” aan Israël besteden, hetgeen mede gezien de inhoud van die twee (en andere) websites gewoon onzin is. Waarom zou Israël buiten schot moeten blijven? Het land is niet God (gelijk) en staat dus net zo min boven kritiek als andere landen in de wereld, dus kan het net als die andere landen ook erop worden aangesproken als het dingen doet die niet door de beugel kunnen.

    • likoednederland 8 feb 2014 — 17:47

      @Ruud

      Kritiek op Israel mag, maar ‘toevallig’ krijgt de Joodse staat als enige een Nederlands ‘ontmoedigingsbeleid’, als enige 2/3 van de resoluties van de VN Mensenrechtenraad, en wel overtrokken aandacht van de mensenrechtenorganisaties die u noemt (daar zijn statistieken van). Veel meer dan de genocide in Soedan, de situatie in Syrie enz.

      En wij zouden zeggen: geef de Joden na 2.000 jaar vervolging, discriminatie, geweld en uitmoording eens als laatste negatieve aandacht, in plaats van als eerste. Maar dat zit er blijkbaar te diep in, ook bij u.

    • Dat is toch echt objectief niet waar, Likoed. Kom eens op met die statistieken, zou ik zeggen en dan heb ik het dus over HRW en Amnesty. Hoe kan het dan dat ik niets terug zie van die “overtrokken aandacht” op hun websites? Dat ontmoedigingsbeleid van Nederland geldt niet de Joodse staat zelf, zoals jij valselijk beweert, maar alleen met het nederzettingenbeleid. Dat is niet hetzelfde. Verder heeft Nederland ook een ontmoedigingsbeleid aangaande Birma of de westelijke Sahara. Dus je stelling dat alleen de Joodse staat wordt getroffen is ook om die reden al niet waar.

    • likoednederland 8 feb 2014 — 18:08

      @Ruud,

      Gewoon even Googlen, mag u zelf doen.
      En bewijs dat Nederlandse ontmoedigingsbeleid! Europa vist de zee van de Westelijke Sahara juist leeg.

      En lees eens Nederlandse kranten en de negatieve aandacht voor Israel, de enige democratie in de regio. vergeleken met de oneindig veel ergere situaties in islamitische landen.

      En nogmaals, bent u niet van Sabeel? Dat zegt toch genoeg?

  4. Zwak, Likoed. Heel zwak. Wie eist, bewijst en jij bent degene die wat roept, dus ik mag van jou verwachten dat jij bewijs aanvoert en niet de vraag om bewijs ontwijkt met de mededeling “Gewoon even Googlen”.

    Europa en Nederland zijn niet een en hetzelfde en verder gaat dat ontmoedigingsbeleid niet over vissen.

    Over welke Nederlandse kranten heb je het en geef eens wat voorbeelden? Inderdaad zijn sommige kranten wat kritischer over Israël dan andere en sommigen zijn wellicht soms wel heel kritisch over Israël, maar het is niet juist om dat “de Nederlandse kranten” in het algemeen aan te wrijven.

    En nee, ik ben niet van Sabeel. Ook al was ik dat wel, dan zegt dat nog niets. Ook mensen van Sabeel kunnen heel scherpe dingen zeggen die nog waar zijn ook.

    Zeker hebben Joden in hun geschiedenis (en echt niet alleen de afgelopen 2000 jaar) heel veel onrecht en afschuwelijke ellende moeten doormaken. Zij zijn echter niet het enige volk dat vreselijke dingen heeft beleefd en zij staan net als elk ander volk inclusief Palestijnen niet boven kritiek op hun doen en laten. Elk volk, ook Joden en Palestijnen, moeten erop kunnen worden aangesproken als zij dingen doen die niet door de beugel kunnen.

    Het is antisemitisch om Joden aan hogere normen te houden dan anderen omdat zij zoveel vreselijke dingen hebben meegemaakt en dus “beter horen te weten” of zo. Het is echter net zo antisemitisch om Joden aan lágere normen te houden dan anderen omdat zij zoveel vreselijke dingen hebben meegemaakt en dus nu “maar ontzien moeten worden” of omdat wij zouden afstammen van mensen die Joden zoveel vreselijke dingen zouden hebben aangedaan en wij dus geen recht van spreken meer zouden hebben. De Bijbel ondersteunt een dergelijk principe van collectieve schuld die aan het nageslacht zou worden doorgegeven helemaal niet. Zie bijvoorbeeld Ezechiël 18.

    Voor God bestaat er maar 1 soort mensen en die zullen allemaal op een dag aan Hem verantwoording moeten afleggen. Niemand kan op een voorkeursbehandeling rekenen. Zo moet het voor ons ook zijn.

    • likoednederland 9 feb 2014 — 14:12

      Nogmaals: U bent toch van Sabeel? Dat zegt toch genoeg?

    • Ik heb al eens vaker gezegd dat ik niet van Sabeel ben, Likoed. Voel je vrij het te verifiëren bij Sabeel. En ook al was ik wel van Sabeel, dat zegt dan nog niets. Ook mensen van Sabeel kunnen heel verstandige dingen zeggen.

  5. Hoi Likoed en Ruud,
    Als bestuurslid van de Stichting Vrienden van Sabeel Nederland, kan ik hier (tot mijn spijt, helaas) getuigen dat Ruud geen lid of donateur is van onze Stichting.

    Dat betekent overigens niet dat wij het met zijn hierboven vermelde standpunten en opvattingen oneens zouden zijn, integendeel!

    Als ik zie dat iemand onrechtvaardig wordt behandeld of zelfs wordt mishandeld en de dader daarop aanspreek, is het natuurlijk een kolderargument als de dader zegt: “Heb je al een straat verderop gekeken, daar wordt iemand veel erger mishandeld – ga daar eerst eens wat van zeggen en kom dan maar terug!”
    Eigenlijk is dat een misdadige eis, waarmee hij mij zelfs medeplichtig zou maken aan zijn misdrijf…

    Dus Likoed, nu weet je wat ik persoonlijk van je “verzoek” vind: onethische zwimzwam.

Reacties zijn gesloten.