Het is niet makkelijk als paus het Midden-Oosten te bezoeken

Paus Franciscus doet het gebed 'Onze Vader' in de Westelijke Muur. Kobi Gideon / GPO
Paus Franciscus doet het gebed ‘Onze Vader’ in de Westelijke Muur. Kobi Gideon / GPO

Dat gaat de paus Franciscus problemen opleveren, besefte ik. Een Joodse vriend van de rooms-katholieke kerkleider, rabbijn Avraham Skorka, voorspelde op een persconferentie dat Franciscus tijdens zijn bezoek aan Israël en Palestina “totaal gebalanceerd” zou blijven.

Franciscus heeft de balans inderdaad gezocht. Hij toonde begrip voor de Palestijnen. Maar hij legde ook een krans op het graf van Theodor Herzl en toonde zo respect aan de vader van het politieke zionisme. Hij veroordeelde terreur en hij noemde de Holocaust het grootste kwaad dat ooit is geschied. Hij sprak zijn diepe waardering uit voor de verbetering van de relaties tussen Joden en katholieken. Hij bracht een bezoek aan de Westelijke Muur en gaf daarmee een eerbewijs aan het Jodendom.

Niet ver genoeg 

Voor degenen die zich aan de rechterzijde van het politieke spectrum bevinden, ging dat allemaal natuurlijk weer niet ver genoeg. Hij stond namelijk ook – schande, schande, schande – stil bij de scheidingsmuur in Bethlehem. Was hij soms vergeten dat deze muur is aangelegd om terroristen tegen te houden? En hij had de vervangingstheologie scherp moeten veroordelen. En hij had moeten zeggen dat de staat Israël een vervulling is van profetie. En hij zei te veel “Heilig Land” en hij zei te weinig “Israël”. En hij deed dit en hij deed dat.

Deze verwijten zijn niet terecht. Als hij niet had stilgestaan bij de barrière, hadden de Palestijnen kunnen beweren dat hij ongevoelig is. De muur namelijk verstoort hun leven en vormt een symbool van de bezetting.

Dat de Rooms-Katholieke Kerk de vervangingstheologie (‘de kerk is in de plaats gekomen van Israël’) afwijst, weet iedereen die de verklaringen na het Tweede Vaticaanse Concilie (1962-1965) over de relaties tussen Joden en katholieken heeft gevolgd.

Eigen gelovigen 

Maar als hij met vlijmscherpe bewoordingen de aanhangers van de vervangingsleer had aangevallen, dan zou hij de eigen gelovigen van zich hebben vervreemd. De Rooms- en Grieks-katholieken hier zijn namelijk vooral Palestijnen. En als hij elke keer in plaats van Terra Sancta (‘Heilig Land’) “Jordanië, Israël en Palestina” had gezegd, zou hij zijn afgeweken van de Vaticaanse traditie.

Hij heeft inderdaad geprobeerd de balans te bewaren en hij is daar goed in geslaagd. Maar in het Israëlisch-Palestijnse conflict maakt het neutrale midden de eenzijdigen nu eenmaal kwaad. Voor rechts is het centrum altijd te links en voor links is het altijd te rechts. Kortom: het is niet makkelijk paus te zijn in het Midden-Oosten.

Hij heeft een goede weg getoond. Hij bood een luisterend oor aan beide volken, leefde mee met hun leed en wees op de noodzaak vrede te sluiten en te bidden dat deze komt.

* * *

Zie ook: Verrassingen tijdens het pausbezoek.

Elke zaterdag in het Reformatorisch Dagblad: Israël Ingezoomd. Commentaar op gebeurtenissen in Israël en Palestina vanuit Jeruzalem. 

%d bloggers liken dit: