Hebron, stad van de aartsvaders 

In de stad van de aartsvaders: de Machpela gezien vanaf Tel Hebron. Foto's: © Alfred Muller
In de stad van de aartsvaders: de Machpela gezien vanaf Tel Hebron. Foto’s: © Alfred Muller

Wie aan archeologie in Hebron denkt, denkt meestal het eerst aan de Machpela – de Grot van de Aartsvaders. Geen wonder. Waarschijnlijk was het koning Herodes de Grote (37 tot 4 v.Chr.), die een groot bouwwerk om de grot heeft laten plaatsen.

Het bouwwerk is tot op de dag van vandaag een blikvanger. Volgens de traditie bevinden zich in de Machpela de graven van Abraham, Sara, Jakob, Isaak, Lea en Rebekka. De moslims noemen het heiligdom de Ibrahim Moskee. De Machpela is een heilige plaats voor Joden, moslims en christenen.

De bron van Hebron, die ook Abraham waarschijnlijk heeft gekend.
De bron van Hebron, die ook Abraham waarschijnlijk heeft gekend.

In dit artikel echter aandacht voor de Bijbelse stad Hebron, die zich ruim 800 meter ten westen van de Machpela bevindt. Het oude Hebron had een oppervlakte van zes hectare. Ze lag 900 meter boven de zeespiegel – zo’n 150 meter hoger dan Jeruzalem. De archeologische heuvel waar de Bijbelse stad lag heet Tell Rumeide of Tel Hebron. Op een gedeelte van de heuvel is momenteel een kleine Joodse wijk gebouwd, genaamd Admot Yishai. Ook staan er enkele Arabische huizen.

Stadsmuur

Hoewel de stad uiterst belangrijk was in de Bijbelse geschiedenis, is toch maar een klein deel opgegraven. De Israëlische archeoloog Emanuel Eisenberg van de Israëlische Oudheidkundige Dienst vond in 1999 een 4500 oude stadsmuur aan de westzijde van de stad. Deze muur werd gebouwd 700 jaar voordat Abraham in de stad arriveerde. Rechts van deze grote, imposante muur, vinden we de overblijfselen van een kleinere muur uit de tijd van het middenbrons (1750-1550 v.Chr.). In de buurt van de muur vond Eisenberg een huis met vier kamers uit de ijzertijd (1200-587). Dat is de tijd waarin de Israëlieten in de stad woonden. Ook trof hij een relatief grote wijnmakerij aan uit de Byzantijnse tijd (324-640).

De muur die de verspieders mogelijk hebben gezien. 
De muur die de verspieders mogelijk hebben gezien.

Een Amerikaanse expeditie onder leiding van Philip Hammond ontdekte in de jaren zestig aan de zuidzijde van de stad ondermeer eveneens muur uit het middenbrons. Deze muur was eeuwenlang in gebruik. Archeoloog Jeffrey Chadwick suggereert in de Biblical Archaeology Review van september 2005 dat de verspieders in de dertiende eeuw v.Chr. mogelijk zo onder de indruk van deze versterking waren, dat ze de bewoners Enakieten noemden (Vergelijk Num.13:22, 28). Het woord ‘Enakieten’ betekent namelijk reuzen. Tot nu toe zijn er echter geen beenderen gevonden van vroegere bewoners met bijzondere afmetingen. Maar de Bijbelschrijver kan volgens hem de omvang van de versterking op de bewoners hebben geprojecteerd.

Waterbron

Op een van de hellingen vinden we de bron van Hebron. Deze waterbron, die het leven in de stad mogelijk maakte, wordt vandaag nog wel gebruikt door religieuze Joodse vrouwen als mikweh (ritueel bad). Met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid heeft ook Abraham deze bron gekend.

 In het museum van Kirjat-Arba zijn kruikhandvaten te zien uit de tijd van koning Hizkia.
In het museum van Kirjat-Arba zijn kruikhandvaten te zien uit de tijd van koning Hizkia.

In het museum in de huidige stad Kirjat-Arba, een moderne Joodse nederzetting die aan de oostzijde van Hebron is gebouwd, bevindt zich een museum met een aantal voorwerpen uit Tel Hebron. Dat zijn bijvoorbeeld schalen, bekers en wapens. De Hebronieten gaven deze voorwerpen mee aan de doden in het graf: ze mochten deze nodig hebben in het hiernamaals. In het museum zijn ook enkele handvaten van kruiken te zien uit de tijd van de Judese koning Hizkia (ca. 721 tot 693 v.Chr.) met de woorden ‘le melech’ (‘voor de koning’) en de afbeelding van wat op een vogel lijkt.

In het Bijbelse Hebron en in het museum in Kirjat-Arba is veel te zien. Hopelijk wordt er van Tel Hebron nog eens een mooi archeologisch park gemaakt. Nu ligt er helaas te veel vuilnis en bordjes met uitleg en omheiningen rond diepe kuilen ontbreken.

Bijbehorende Bijbeltekst:

“Ze stierf in Kirjat-Arba, het huidige Hebron, in Kanaän.” Genesis 23:2, NBV.

Dit artikel verscheen ook in Israël Aktueel in de serie Bijbelse geografie en archeologie. 

%d bloggers liken dit: