‘Als je zegt dat je je vijand moet liefhebben, kom je in de problemen’

Dr. Salim Munayer in het kantoor van Musalaha in Jeruzalem. Foto: © Alfred Muller
Dr. Salim Munayer in het kantoor van Musalaha in Jeruzalem. Foto: © Alfred Muller

In een tijd van groeiende vijandschap tussen Israëliërs en Palestijnen, willen ook velen die geloven dat Jezus de Messias is, geen contact meer met hun broeders en zusters aan de andere kant. Maar andere beseffen juist nu dat de ontmoeting met de andere partij noodzakelijker is dan ooit tevoren. Deze groep bestaat zowel uit gelovigen in de Messias als anderen.

Israëliërs en Palestijnen kijken terug op een zeer gespannen 2014. De Islamitische Staat breidde zich uit in Syrië en Irak, een oorlog brak uit tussen Israël en Gaza, extremisten pleegden aanslagen en politici voerden de spanningen verder op door sterkte retoriek te gebruiken tegen hun vermeende vijanden.

De directeur van de verzoeningsorganisatie Musalaha, dr. Salim Munayer, merkte op dat in de ogen van velen, Israël niet slechts een staat is voor de Joden. Tegenwoordig veronderstellen religieuze radicalen dat Joodse controle over de Westoever noodzakelijk is om verlossing te bewerkstelligen. Radicale Joodse nationalistische parlementsleden geloven dat de Tempel moet worden herbouwd. Ze houden vast aan een ideologie die te maken heeft met de Tempelberg of de (wat moslims noemen) Haram al-Sharif. Ook moslims neigen ertoe hun focus meer op deze plaats te richten.

In zijn contacten met Messiasbelijdende Joden, ziet Munayer vaak een support voor Israëls rechtse partijen. “Als ze de staat Israël of welke staat dan ook gaan vereren, ontstaat er een probleem in de relatie met de Palestijnse christenen. Want als iemand dan kritiek levert op de staat, verzet hij zich tegen Gods plan. Er is sprake van vervangingstheologie als de staat wordt geïdealiseerd en de plaats inneemt die behoort aan Jezus en God. Als ons geloof wordt vervangen door een nationalistische ideologie, verliezen we onze profetische stem. Dat is een zeer gevaarlijk ontwikkeling.”

Palestijnse christenen

In de ogen van velen, is de moslimwereld de expressie van kwaad geworden. “Dit heeft ook invloed op Palestijnse christenen. Ik geef les aan Palestijnse christenen, inclusief voorgangers. Het niveau van angst, afkeer en vijandigheid tegenover moslims heb ik nooit eerder gezien. Zowel in Israël als op de Westoever is de angst voor ISIS toegenomen. Het gaat mij niet om de vraag of islam goed of fout is. Ik zeg alleen: dit is niet de manier om te reageren als gelovigen, ook als ze fout zitten.

Palestijnse christenen ertoe neigen zich in toenemende mate te isoleren. Gedurende het onderzoek dat ik verrichtte in de jaren negentig, bleek dat ze zich afkeerden van moslims. En in 2010 keerden ze zich ook af van Joden. Onder hen ontstond een soort getto mentaliteit. Zo van: ‘zij zijn beide gek en alleen wij zijn okay.’ Dat is ook slecht voor ons. Sommigen trekken zich terug uit Musalaha activiteiten, en wij verliezen ons vermogen hen te beïnvloeden.

In het verleden liepen de Palestijnse christenen warm voor verzoening, maar nu is het niet alleen moeilijk Messiasbelijdende Joden te overtuigen naar onze evenementen te komen, maar het is ook moeilijk om Palestijnse christenen te brengen.”

Aandacht christelijke wereld 

Aan de andere kant, beginnen de relaties tussen Palestijnse christenen en christenen in andere landen zich te verbeteren. “Gedurende vele jaren, kregen Messiasbelijdende Joden de aandacht van de wereld. Nu is er een verandering gaande. Christenen in het buitenland vragen hoe dat zit dat met de Arabische christenen. Palestijnse christenen hadden geen toegang tot kerken buiten Israël. Als ze in het verleden solidariteit, support en fellowship wilden van christenen in het buitenland, dienden ze christenzionisten te benaderen.

Palestijnse christenen hebben er onder evangelische christenen echter lang voor moeten strijden om een plaats te creëren voor hun eigen stem. Ik wist dat er verzet bestond tegen die stem, maar ik wist niet hoe sterk dat verzet was totdat de ‘Christ at the Checkpoint Conferenties’ begonnen. Je kan het eens of oneens zijn met de theologie van deze conferenties, maar het ging erom dat de Palestijnse evangelische kerken hun stem wilden laten horen.

Wat we nodig hebben is een ideologische, theologische en politieke discussie. Maar wie een mening verkondigt die afwijkt van die van een ander, kan uitgemaakt worden voor antisemiet of iets dergelijks. Mijn zonen en mijn teamleden vertellen mij: ‘Wij worden gehaat omdat we verzoening willen promoten. En omdat we beide gemeenschappen moeilijke vragen stellen – vooral de christelijk zionistische gemeenschap.’ Wij – mijn vrouw Kay en ik – hebben veel vrienden verloren aan zowel de Messiaanse Joodse als Palestijns evangelische kant. Als je zegt dat je je vijand moet liefhebben, kom je in de problemen.”

Kinderkampen

Munayer zag echter ook positieve ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Tijdens de Gazaoorlog gaf de Israëlische burgerbescherming Musalaha toestemming twee kinderkampen te houden in de Baptist Village in midden Israël. Sommige ouders twijfelden of ze hun kinderen zouden zenden. Ze waren bang voor de raketaanvallen en enkele Palestijnse ouders waren bang dat hun kinderen gekidnapt zouden worden. In totaal deden 150 kinderen mee. Ouders vertelden Musalaha: ‘We vertrouwen jullie. Ondanks alles, sturen we onze kinderen.’ Vanwege de gebeurtenissen in 2014, besloot Musalaha ook een reis te organiseren voor jongvolwassenen naar Berlijn om over de vraag te praten: ‘Hoe reageren we in tijden van oorlog?’ Ze bestudeerden hoe christelijke leiders hun opinies online uitten over de andere kant.

“Wat mij hoop geeft is dat vele Israëliërs en Palestijnen zich realiseren dat we zo niet door kunnen gaan. De situatie die we vandaag hebben, is onhoudbaar. Als we hiermee doorgaan, brengt het misère en destructie.

Een van de Messiaans Joodse leiders vertelde mij: ‘We zijn tegen de muur gelopen, politiek en geestelijk. We realiseren ons dat we ons in de verkeerde richting begeven.’ Ik denk dat de Gazaoorlog vooral dat deed. Steeds meer mensen beseffen dat de richting waarin de regering, het lichaam van Christus en de cultuur zich bewegen de foute richting is.

Er is een zwijgende groep van Joodse ouders die zien dat hun kinderen de situatie zat zijn en in  het buitenland willen leven. In Musalaha krijgen we meer groepen moslims en Joden. Ik had een ontmoeting met een groep seculiere en traditionele Joodse vrouwen. Ze zeiden: ‘Salim, wij willen Palestijnse vrouwen ontmoeten. We moeten iets doen om de situatie te veranderen. We hebben de extremisten toegestaan de controle over de samenleving over te nemen. Wij waren onverschillig. We dachten dat we door konden gaan, dat het ons geen kwaad zou doen. Een van de redenen van hun bezorgdheid, zo vertelden ze mij, is dat in deze oorlog meer dan 70 Israëliërs, vooral soldaten, omkwamen. Dat schudde de Israëlische samenleving. Ze dachten dat het gemakkelijk zou zijn. Toen realiseerden ze ziek dat er een prijs aan was verbonden.”

Beslissingen

“Hier bij Musalaha hebben we tijdens een bestuursvergadering enkele beslissingen genomen. Sommige mensen willen de andere partij ontmoeten en er koffie mee drinken. Samenkomen is belangrijk, maar bij Musalaha willen we meer. We hebben zes fasen van verzoening geïdentificeerd. Na de start van het opbouwen van relaties met de andere kant komt het proces van het zich open stellen voor elkaar. Vervolgens is er een tendens van terugtrekking. Als de persoonlijke en groepsidentiteit door de andere groep is uitgedaagd, komt het proces van het opnieuw opeisen van eigen identiteit. Uiteindelijk is er een proces van terugkomen en stappen ondernemen. Wij willen investeren in hen die dieper willen.

Ten tweede hebben we besloten meer tijd, geld en energie te besteden aan de jonge generatie. We realiseren ons dat de oudere generatie een soort impasse heeft bereikt. Ze zijn niet bereid nu dieper te gaan.

Ten derde willen we meer bruggen bouwen onder niet-gelovigen. Joden en moslims kloppen aan onze deur en vragen ons hen te helpen. We wilden altijd al het zout en het licht van de wereld zijn. De seculiere wereld stond  20 jaar geleden nog zeer vijandig tegenover Musalaha, omdat we gebaseerd zijn op het christelijk geloof. Nu hebben ze hun houding veranderd. Er is bijvoorbeeld een grote school in Noord-Jeruzalem die wil dat we onze leergang vredesstudies brengen. In Bethlehem vroeg een groep moslims en christenen ons te spreken over te betekenis van Kerst.

We brengen ook moslims en christenen samen naar de woestijn. Sommige christenen kwamen op me af en zeiden: ‘Kijk eens hoe de moslims bidden. Wij weten niets van gebed. Kan je ons onderwijzen over gebed en ons geloof?’ Moslims vragen: ‘Wat denkt Jezus over de staat? Wat denkt Hij hiervan en daarvan?’ Dankzij het verzoeningswerk heb ik meer kansen dan ooit over Hem te praten.”

——kader——-

Musalaha

Dr. Salim Munayer richtte de organisatie de Musalaha Dienst van Verzoening in 1990 op. Hij studeerde theologie aan het Fuller Theologisch Seminarium. Zijn doctorale dissertatie voor het Oxford Centrum van Missiestudies was over de etnische identiteit van Palestijns Arabische christelijke adolescenten in Israël. Hij schreef verschillende boeken over het conflict en verzoening, waaronder, samen met de Messiaans-Joodse Lisa Loden, Through My Enemy’s Eyes. Hij geeft ook les op het Bethlehem Bijbelcollege. Hij woont in Jeruzalem, is getrouwd met Kay en heeft vier zonen.

Het doel van Musalaha is verzoening te bevorderen tussen Israëli’s en Palestijnen naar het voorbeeld en het onderwijs van Jezus. Ook beoogt op grond van Bijbelse principes bruggen te bouwen tussen diverse bevolkingsgroepen in de Israëlische en Palestijnse samenleving.

Het bestuur en het personeel van Musalaha bestaat voor de ene helft uit Israëliërs en de andere helft Palestijnen.

Musalaha organiseert conferenties en kampen voor kinderen, gezinnen, vrouwen en jongeren. De organisatie houdt zich ook bezig met de ontwikkeling van educatief materiaal en de theologie van verzoening.

(Dit artikel verscheen ook in het Reformatorisch Dagblad). 

%d bloggers liken dit: