Knesset: strengere eisen stellen aan kritische ngo’s

JERUZALEM – Het Israëlische parlement, de Knesset, heeft maandag in eerste lezing met grote meerderheid een wetsvoorstel goedgekeurd dat organisaties die door buitenlandse regeringen worden gesponsord ertoe verplicht daar voortdurend melding van te maken.

Het wetsontwerp stelt dat niet­gouvernementele organisaties (ngo’s) die meer dan de helft van het budget van buitenlandse regeringen ontvangen, dat in elke publicatie melden. Ze moeten de herkomst van hun fondsen bijvoorbeeld aangeven in persverklaringen, advertenties, posters, rapporten en brieven aan regeringsfunctionarissen.

Op verzoek van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu is de eis geschrapt dat vertegenwoordigers van deze ngo’s een special pasje dragen als ze in de Knesset rondlopen. Het wetsvoorstel is bedacht door justitieminister Ayelet Shaked van de rechts­radicale Bayit Yehudi partij.

Tegenstanders stellen dat het wetsvoorstel in de praktijk gericht is tegen ngo’s die de schending van mensenrechten aan de kaak stellen en kritiek leveren op de regering. Rechtse ngo’s hoeven niet voortdurend verantwoording af te leggen over hun fondswerving. Geen buitenlandse regering wenst hen te steunen en ze krijgen veelal private giften krijgen van rijke buitenlanders.

‘Transparantie als hart van de democratie’

Netanyahu vindt deze zogeheten „transparantiewet” een goed idee. Hij gelooft dat het voorstel niet antidemocratisch is. „Het betreft transparantie, die het hart is van democratie.” Andere landen hebben volgens hem ook dergelijke wetten.

De Amerikaanse ambassade in Israël stelde echter dat Israëls wetsvoorstel verder voert dan de Amerikaanse wet. Die stelt namelijk niet meer eisen aan een ngo dan aan individuen, als zij opereren in opdracht van buitenlandse overheden.

Likud­ Knessetlid Anat Berko wees er in de New York Post op dat de wet geen activiteit verbiedt. „Zelfs organisaties die volledig door buitenlandse regeringen worden gesponsord zijn vrij om in Israël te handelen en te zeggen wat ze willen.” Het punt is volgens Berko dat groepen die claimen dat ze niet­gouvernementeel zijn, in feite instrumenten zijn van buitenlandse regeringen. Ze worden als zodanig erkend.

Organisaties markeren 

De Associatie voor Burgerrechten in Israël (ACRI) zei in een verklaring dat het wetsvoorstel een poging is organisaties te markeren, vervolgen en delegitimeren die een andere agenda hebben dan de regering.

ACRI gelooft dat de wet „ongepast, antidemocratisch en schadelijk” is voor fundamentele mensenrechten. De vrijheid om kritiek te leveren op de regering en om mensen te helpen die schade ondervinden van regeringsactiviteiten zijn essentiële waarden van een democratie.

De Amerikaanse krant The Washington Post schreef in een commentaar dat het voorstel op een tactiek lijkt die in Rusland en China zijn gebruikt om afwijkende meningen te bestrijden. Het voorstel komt niet overeen met de essentiële waarden die Israël heeft als democratische staat.

De krant wijst erop dat Israëls democratie altijd een pijler van de samenleving is geweest. „Het is niet altijd gemakkelijk om groepen te tolereren en te verdedigen die kritiek leveren op de staat en hen die aan de macht zijn. Maar hun de ruimte geven is een belangrijke test voor een democratie.”

De Vrede Nu beweging schreef in een reactie dat het wetsvoorstel Israëls democratie in gevaar brengt en de vrijheid van meningsuiting schendt.

Een Knessetcomité kan de inhoud van het voorstel nog wijzigen of het zelfs van tafel vegen.

Dit artikel verscheen eerder deze week in het RD.

%d bloggers liken dit: